همكارانش در قتل پدرش و با خوراندن زهر ، از ميان برداشته شد . « 1 » مناسبات خوب او با علويان و شيعيان و تمايل به اهل بيت عليهم السلام سبب شد كه اوضاع شيعيان ، سامان يابد . او به علويان امان داد . « 2 » گفته شده است كه وى به سبب اهانت متوكّل به اهل بيت عليهم السلام ، قتل او را سازماندهى كرد . « 3 » 1 - 4 . احمد بن محمّد بن معتصم ملقّب به « المستعين باللَّه » ( 248 - 252 ق ) پس از كشته شدن منتصر ، دوره‌اى تقريباً ده ساله ، قدرت دربار عبّاسى در دست فرماندهان ترك مانند بغاى كبير ، و صيف و ديگران بود و آنان در ادارهء امور ، به خواست خود ، عمل مىكردند و حتّى عزل و نصب خلفاى عبّاسى نيز به دست آنان اجرا مىشد . آنان كسى را كه از او راضى بودند ، بر مىكشيدند و كسى را كه از او ناخشنود بودند ، فرو مىگرفتند . به اين ترتيب ، آنان به جاى منتصر ، مستعين نوهء معتصم را به حكومت گماشتند ؛ امّا او نيز به زودى به سبب تلاش براى از ميان بردن تركان ، توسّط آنان از خلافت بر كنار و پس از تبعيد به بصره ، كشته شد . « 4 » در اين دوره تجزيهء قلمرو عبّاسيان شدّت گرفت و مصر و خراسان و سيستان از دست آنان خارج شد و اميران محلّى بر آن مناطق سلطه يافتند . 1 - 5 . محمّد بن متوكّل ملقّب به « المعتز باللَّه » ( 252 - 255 ق ) با روى كار آمدن معتز - كه با بيعت تركان اتّفاق افتاد - ، اوضاع خلافت بهتر نشد . تركانِ دربارى كه در پى يافتن ثروت بيشتر بودند ، او را كه در زمان پدرش متوكّل ، خزانه‌دار كشور بود ، تحت فشار قرار دادند تا اموالى را به آنان بدهد و چون امتناع مىكرد ، و او را به كناره‌گيرى از خلافت وادار كردند و تحت

--> ( 1 ) . تاريخ الطبرى : ج 9 ص 251 . ( 2 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 504 . ( 3 ) . الأمالى ، طوسى : ص 328 ، بحار الأنوار : ج 50 ص 209 . ( 4 ) . تاريخ اليعقوبى : ج 2 ص 494 .